Wat hebben kinderen nodig om te floreren?

Die vraag vormt de rode draad in mijn werk als orthopedagoog (MSc), publicist en schrijver.

Nederlandse kinderen behoren al jaren tot de gelukkigste ter wereld. Tegelijkertijd groeit de vraag naar jeugdhulp al decennialang onverminderd door. Hoe valt dat met elkaar te rijmen?

Op zoek naar antwoorden raakte ik gefascineerd door ons evolutionaire verleden. Vanuit die belangstelling ontwikkelde ik een perspectief waarin pedagogiek, biologie en evolutie samenkomen: evolutionaire pedagogiek.

Ik pleit voor een evolutionaire pedagogiek: een benadering die inzichten uit evolutiebiologie, gedragsgenetica, ontwikkelingspsychologie, evolutionaire psychologie, antropologie en primatologie verbindt met de opvoedpraktijk.

Zijn moeders en vaders identieke ouders? Waarom is rough-and-tumble play belangrijk voor de ontwikkeling van kinderen? En wat kunnen we leren van de manier waarop kinderen opgroeiden gedurende het grootste deel van onze evolutionaire geschiedenis? Waarom reageren sommige kinderen veel sterker op hun omgeving dan andere kinderen?

Vanuit een evolutionair perspectief blijken zulke vragen verrassend helder te beantwoorden. Kinderen zijn geen onbeschreven blad en ouders zijn niet de architecten van hun kinderen. Een evolutionair perspectief helpt begrijpen hoe aanleg, omgeving en ontwikkeling samen vormgeven aan wie kinderen worden.

De primatoloog en etholoog Frans de Waal is een belangrijke inspiratiebron voor mijn werk. Zijn boeken en onderzoek naar het sociale gedrag van mensapen hebben mijn denken over menselijk gedrag, ontwikkeling en opvoeding sterk beïnvloed. De Waal liet zien hoe inzichten uit de biologie en evolutie ons begrip van gedrag kunnen verdiepen. Zijn constatering dat de rol van biologie en evolutie in de gedragswetenschappen nog altijd wordt onderschat, vormt een belangrijke drijfveer voor mijn werk.

Juist daarom probeer ik bruggen te slaan tussen pedagogiek en aanverwante disciplines die zich bezighouden met menselijk gedrag en ontwikkeling.

Momenteel werk ik aan een boek over evolutionaire pedagogiek.

Nieuwsbrief

Sinds januari 2026 schrijf ik de nieuwsbrief Evolutionaire Pedagogiek, in het eerste half jaar gegroeid naar 450 abonnees. Een kleine greep: “Waarom Nederlandse ouders opgebrand raken (en in de rest van de wereld niet)”, “Baby’s zijn socialer dan je denkt”, “Grootmoeders: de evolutionaire troef”, “Je bent niet de architect van je kind”, “Puberteit door een evolutionaire lens”. Iedere week verschijnt een artikel waarin pedagogiek, biologie en evolutie samenkomen. Gratis te lezen via Substack:

👉 Evolutionaire Pedagogiek — abonneer je hier

Daarnaast ben ik actief op X en LinkedIn.

Achtergrond

Als orthopedagoog werkte ik onder meer in de jeugdhulpverlening en het speciaal onderwijs. De afgelopen jaren heb ik mij vooral toegelegd op het schrijven over opvoeding, onderwijs en hulpverlening.

Jarenlang schreef ik over de medicalisering van opvoeding en onderwijs: de groei van psychiatrische classificaties bij kinderen en het onnodig psychopathologiseren van gewone problemen die horen bij opgroeien en opvoeden.

Sinds 2020 volg ik ook de impact van de coronamaatregelen op kinderen en jongeren. Dat resulteerde onder meer in bijdragen aan de bundels Pandemische Chaos (2021) en Voorbij de Pandemische Chaos (2022).

Publicaties

Mijn artikelen, essays en opiniestukken verschenen onder meer in Trouw, NRC, De Telegraaf, Nieuwsuur, KinderopvangTotaal, Pedagogiek in Praktijk en De Pedagoog. Meerdere malen was ik te gast in podcasts en interviewprogramma’s over opvoeding, onderwijs en hulpverlening. Zo was ik tweemaal te gast bij De Nieuwe Wereld over de impact van het coronabeleid op kinderen.

Citaten en verwijzingen

Mijn werk wordt geciteerd in verschillende boeken, waaronder Diagnosedrift (Sanne Bloemink), Het Pillenprobleem (Dick Bijl), ADHD – Macht en Misverstanden (Laura Batstra) en De Covidstaat (Eva Munnik).

In de Mulock Houwer-lezing 2025, “Ruimte maken voor verschillen”, verwees hoogleraar orthopedagogiek Laura Batstra naar mijn artikel “De orthopedagoog als advocaat van het kind” (2018).

In 2026 heb ik een wetenschappelijk artikel geschreven voor de 2nd Frans de Waal Special Issue van het tijdschrift Behaviour: “Raising Primates: Frans de Waal and the Underrepresentation of Evolutionary Perspectives in Educational Sciences.”

In juli 2026 besteedde Libelle in het artikel “Lang leve het oma-brein” aandacht aan mijn essay “Grootmoeders: de evolutionaire troef” over de grootmoederhypothese.

Pedagoogle van Hans Koppies is in licentie gegeven volgens een Creative Commons Naamsvermelding-NietCommercieel-GeenAfgeleideWerken 3.0 Unported-licentie.
Gebaseerd op een werk op www.hkoppies.wordpress.com.